پێشەکی: گەشە؛ لە خەونێکی بچووکەوە بۆ ئیمپراتۆریەتێکی مەعریفی
دامەزراوەی پەروەردەیی گەشە، تەنها وەک ناوەندێکی فێرکاری کار ناکات، بەڵکو وەک دەزگایەکی نیشتمانیی داڕێژەری هزری نەوەکانی کوردستان و عێراق ئەژمار دەکرێت. ئێمە لێرەدا تەنها زانیاری ناگوازینەوە، بەڵکو خەریکی بونیادنانی "مرۆڤی سەرکردەین" کە خاوەن ئیرادەیەکی پۆڵایین بێت بۆ گۆڕینی واقیع. فەلسەفەی ئێمە لەسەر ئەو بڕوا قووڵە دامەزراوە کە پەروەردەی مۆدێرن، کلیلە بۆ گەیشتن بە لووتکەی شارستانییەت و دڵنیابوونەوە لە پاشەڕۆژێکی گەشاوە.
گەشە لە ماوەی مێژووی کارکردنیدا، توانیویەتی مۆدێلێکی ناوازە لە پەروەردە پێشکەش بکات کە تێیدا ڕەسەنایەتیی کولتووری و زانستی سەردەم بەیەکەوە ئاوێتە کراون. ئێمە پابەندین بەوەی کە هەر قوتابییەک دێتە ناو ئەم خێزانە، گەشتێکی زانستیی وا تاقی بکاتەوە کە تێیدا توانا شاراوەکانی بدۆزرێنەوە و بکرێنە دەستکەوتی بەرجەستە. لای ئێمە، سەرکەوتن تەنها نمرە نییە، بەڵکو پێگەیشتنی کەسایەتییەکی تهواوە کە ئامادەی بەرەنگاربوونەوەی تەحەددییەکانی جیهانی نوێ بێت.
(لێرەدا وێنەیەک دادەنێین)
شەش ناوەندی ستراتیژی (The Six Specialized Centers)
یەکەم: پەیمانگای گەشەی تەکنیکی - ٥ ساڵی (GTI)
ئەم پەیمانگایە شۆڕشێکە لە بواری خوێندنی پیشەیی و تەکنیکی لە کوردستاندا، کە دەروازەی زانست بە ڕووی دەرچووانی پۆلی نۆیەمی بنەڕەتیدا دەکاتەوە. لە ماوەی پێنج ساڵدا، ئێمە هەرزەکارەکان دەگۆڕین بۆ پیشەوەر و پسپۆڕی وا کە بتوانن یەکسەر دوای دەرچوون، جێگەی خۆیان لە بازاڕی کاردا بە سەرکەوتوویی بکەنەوە، واتە ئەگەر قووتابییەک لە پۆلی نۆی بنەرەتییەوە ببێت بە قوتابی لەبەشەکەی ئێمە ئەوا دەتوانێت لە دوای پێنج ساڵ ببێت بە کەسێکی پسپۆڕ و شارەزا لە کارەکانی خۆیدا لە بوارێکدا دەخوێنێت کە هەم بۆ ئاستی پێشکەوتووی خۆی باشە و بەهێزە هەم دەبێتە دەستێکی کاری گرنگ لە بارزاری کاردا.
بەشەکانمان لەم ناوەندە بریتین لە (دەرمانسازی، پەرستاری، تەکنەلۆژیای ددان، زمانی ئینگلیزی و ژمێریاری). فەلسەفەی کارکردنی ئێمە لێرەدا لەسەر بنەمای "فێربوونی پراکتیکی" (Hands-on Learning) وەستاوە؛ تاقیگەکانمان وەک ناوەندی ڕاستەقینەی کار وان واتە هیچ جیاوازییەک نییە لە نێوان ئەو تاقیگانەی ئێمە و ئەو شوێنەی کە قووتابی دەتوانێت لە ئایندەدا کاری تێدا بکات وەک ناوەندێکی ستراتیژی گرنگ، تاوەکو دەرچووانمان ببنە بڕبڕەی پشتی کەرتی تەندروستی و دارایی لە وڵاتدا.
(لێرە وێنەیەکی قووتابیان لە بەشی ددان دادەنێین)
دووەم:. پەیمانگای تایبەتی گەشە - ٢ ساڵی (GIE)
ئەم ناوەندە وەک ناوەندێکی ستراتیژی بۆ دەرچووانی پۆلی دوازدە دروست بووە، تاوەکو لە ماوەیەکی کورت و چڕدا ببنە پسپۆڕی کارامە لە سێکتەرە هەرە هەستیارەکانی ئابووریی نیشتمانی. لێرەدا کات و کوالێتی بەیەکەوە کۆدەبنەوە بۆ ئەوەی قوتابی ئامادە بکەن بۆ چوونیە ناو جەرگەی پیشەسازییە گەورەکان.
بەشەکانی وەک (پیشەسازی نەوت، زانستی کۆمپیوتەر، کارگێڕی کار و ژمێریاری) بە جۆرێک داڕێژراون کە وەڵامگۆی پێویستییە دەستبەجێیەکانی کۆمپانیا ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان بن. ئێمە لێرەدا کادری وا پێدەگەیەنین کە نەک تەنها کار بکەن، بەڵکو بتوانن لە ناوەندە تەکنەلۆژی و پیشەسازییەکاندا داهێنان و گۆڕانکاریی ڕاستەقینە دروست بکەن.
(وێنەیەکی قووتابییەکان لە بەشی نەوت دادەنێین)
سێیەم: قوتابخانەی نێودەوڵەتی گەشە و کۆمەڵگەی تارگێت (Target & GISE)
ئەم ناوەندە لووتکەی دەرکەوتنی جیهانیی دامەزراوەکەمانە، کە تێیدا سیستەمی ناوداری (Pearson System) پەیڕەو دەکرێت. ئەم پڕۆگرامە ڕەگ و ڕیشەی لە سیستەمی پەروەردەی بەریتانیدا هەیە و ئامانجی پێگەیاندنی قوتابییەکی ئاستبەرزە کە بتوانێت لە هەر زانکۆیەکی ناوداری جیهاندا کێبڕکێ بکات و ببێتە هاووڵاتییەکی کاریگەر لەسەر ئاستی گەردونی.
لەم ناوەندەدا، هاوسەنگیی بێوێنە لە نێوان زانستە سروشتییەکان و پەرەپێدانی کەسایەتیدا دروست کراوە. قوتابیان لێرە تەنها وانە ناخوێنن، بەڵکو فێری هونەری سەرکردایەتی، بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە و کارکردنی تیمی دەبن. تارگێت و قوتابخانەی نێودەوڵەتی، دەروازەیەکی کراوەن بۆ ئەو خێزانانەی کە دەیانەوێت جگەرگۆشەکانیان بە ستانداردێکی جیهانی و بە زمانی سەردەم، بەڵام بە بەها نیشتمانییەکانەوە پێبگەن.
(وێنەیەکی قوتابخانەکە دادەنێین)
چوارەم: ئامادەیی گەشە - هەولێر (GHSE)
کۆمەڵگەی ئامادەیی گەشە لە پایتەخت، وەک قەڵایەکی زانستیی بەهێز سەیر دەکرێت کە تایبەت کراوە بە پۆلەکانی دە تا دوازدەی ئامادەیی. لێرەدا تەرکیزی سەرەکی لەسەر ئامادەکردنی قوتابیانە بۆ قۆناغی زانکۆ لە ڕێگەی پەیڕەوکردنی چڕترین پڕۆگرامی زانستی و ڕێبەرایەتیکردنیان بەرەو باشترین کۆلێژە پزیشکی و ئەندازیارییەکان.
ئێمە لە هەولێر تەنها وانە ناڵێینەوە، بەڵکو ژینگەیەکمان خوڵقاندووە کە تێیدا کێبڕکێی زانستی و داهێنان بنەمای کارن. کادرە پسپۆڕەکانی ئێمە بەردەوام چاودێریی ئاستی قوتابیان دەکەن و لە ڕێگەی تاقیگەی پێشکەوتوو و میتۆدی نوێی خوێندنەوە، دڵنیایی دەدەنە دایک و باوکان کە منداڵەکانیان لە بەهێزترین وێستگەی زانستیدا وەستاون پێش ئەوەی بچنە ناو جیهانی زانکۆ.
(وێنەیەکی هۆڵی خوێندن)
پێنجەم: ئامادەیی گەشە - سلێمانی (GHSS)
ناوەندی گەشە لە پایتەختی ڕۆشنبیری، مۆدێلێکی ناوازەی خوێندنی "دوو زمانی" (کوردی و ئینگلیزی) پێشکەش دەکات. ئەم ناوەندە وەک وەڵامێکی مۆدێرن بۆ پێویستییەکانی سەردەم دروست بووە، تاوەکو قوتابی بتوانێت هەم ڕەسەنایەتیی زمانی دایکی خۆی بپارێزێت و هەم بە زمانە جیهانییەکە، زانستە نوێیەکان بەدەستبهێنێت.
لە گەشەی سلێمانی، ئێمە بڕوامان بە "ئازادیی هزر" و "فراوانکردنی ئەندێشە" هەیە. ژینگەی خوێندن لێرە ژینگەیەکی داهێنەرانەیە کە تێیدا قوتابی هان دەدرێت بۆ گفتوگۆ و گەڕان بەدوای ڕاستییەکاندا. ئامانجی کۆتایی ئێمە پێگەیاندنی نەوەیەکی هۆشیار و لێهاتووه کە بتوانێت لە زانکۆکاندا نەک تەنها وەک قوتابی، بەڵکو وەک سەرچاوەی داهێنان دەربکەوێت.
(وێنەیەک لە ناو گەشەی سلێمانی)
شەشەم:. بۆردی فەرمیی گەشە (The Master Board)
بۆردی گشتیی گەشە، مێشک و چەقی بڕیاردانی دامەزراوەکەیە کە بەرپرسە لە پاراستنی هاوسەنگی و بەردەوامیی کوالێتی لە هەموو ناوەندەکاندا. ئەم بۆردە لە ڕێگەی داڕشتنی ستراتیژییەتی دوورمەودا و چاودێریکردنی وردی پڕۆسەی خوێندن، دڵنیایی دەداتە خێزانەکان کە "گەشە" لە هەموو شوێنێک یەک ستاندارد و یەک کەرامەتی هەیە.
ئەرکی سەرەکیی بۆرد، یەکخستنی گوتاری زانستی و میدیایی هەموو لقەکانە بە جۆرێک کە هیچ لادانێک لە بەها بنەڕەتییەکانی دامەزراوەکە ڕوو نەدات. بۆردی گەشە وەک پارێزەری میراسی زانستیی ئێمە کار دەکات و هەمیشە کار دەکات بۆ هێنانی نوێترین تەکنەلۆژیا و میتۆدەکانی فێرکردن بۆ ناو تەواوی سیستمەکە، تاوەکو گەشە هەمیشە لە لووتکەدا بمێنێتەوە.
(وێنەیەکی کۆبوونەوەی بۆردی گەشە)
حەوتەم: میدیا؛ ستوونی ستراتیژی و "پۆلێکی کراوە"
یەکێک لە خاڵە هەرە درەوشاوەکانی دامەزراوەی گەشە، بایەخدانی بێسنوورە بە میدیا وەک بەشێکی ستراتیژی و دانەبڕاو لە جەستەی پەروەردە. میدیا لای ئێمە تەنها ڕاگەیاندن نییە، بەڵکو "بەستەرێکی پیرۆزە" لە نێوان ناوەندەکانی ئێمە و ناو هەموو ماڵێکی کوردستان. ئێمە میدیامان کردووەتە "پۆڵێکی کراوە" (The Open Classroom) تاوەکو دایک و باوکان بینەری ڕاستەقینەی گەشەکردنی منداڵەکانیان بن.
لێرەوە، ئێمە پڕۆژەی (سەکۆی گەشە - Podcast) و ماڵپەڕی نوێمان وەک سەکۆیەکی مەعریفی بڵاو کردەوە، تاوەکو چیرۆکی سەرکەوتنی قوتابیان و پسپۆڕیی مامۆستاکانمان بە کوالێتییەکی جیهانی بگەیەنین. میدیای گەشە، پاسەوانی شکۆ و زمان و ناسنامەی دامەزراوەکەیە؛ ئێمە لە ڕێگەی دیجیتاڵەوە متمانەی خێزانەکان بونیاد دەنێینەوە و دەیسەلمێنین کە گەشە نەک تەنها لە ناو پۆلەکاندا، بەڵکو لە ناو شاشەکانیشدا پێشەنگی بێڕکابەرە.
(وێنەیەکی وێبسایت)
هەشتەم: سەروەریی زمانی کوردی و ستانداردی گوتار (The Linguistic Constitution)
دامەزراوەی گەشە، زمانی کوردی وەک "هێڵی سوور" و ناسنامەی هزریی خۆی دەبینێت. ئێمە لە هەموو ناوەڕۆکە نووسراو و بینراوەکانماندا، پەیڕەویی لە ستانداردی فەرمیی زمانەوانیی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەین. ئامانجی ئێمە پاراستنی جوانی و ڕەسەنایەتیی زمانی دایکە لە هەموو لق و ناوەندەکانماندا، بە جۆرێک کە گوزارشت لە شکۆی نیشتمانی و زانستیی دامەزراوەکەمان بکات.
ئێمە بە توندی جەخت لەسەر بەکارهێنانی "کوردیی پەتی" دەکەینەوە و دوورکەوتنەوە لە وشەی بێگانە و زمانەکانی دیکە بە ئەرکێکی پەروەردەیی دەزانین. تیمی زمانەوانی و میدیایی ئێمە بەردەوام کار دەکەن بۆ ئەوەی گوتاری گەشە گوتارێکی پاراو، ڕەوان و دوور بێت لە شێواندن. بڕوامان وایە کە زمان کلیلی هزرە، هەر بۆیە پاراستنی ڕێنووس و جوانییەکانی زمانی کوردی، بەشێکی دانەبڕاوە لە پیرۆزیی ئەو پەیامە پەروەردەییەی کە هەڵمانگرتووە.
(وێنەیەکی زمانی کوردی)
نۆیەم: چالاکییەکان؛ فەلسەفەی "پەروەردەی زیندوو"
لە دامەزراوەی گەشە، چالاکی تەنها بڕگەیەکی کاتبەسەربردن نییە، بەڵکو ڕەهەندێکی سەرەکیی پرۆسەی فێربوونە. چالاکییە زانستییەکانمان (وەک فیستیڤاڵی ڕۆبۆت و تاقیگە کراوەکان) و چالاکییە مەیدانییەکانمان (وەک گەشتە زانستییەکان بۆ کارگە و ناوەندە تەکنەلۆژییەکان) ئامانجیان گواستنەوەی زانستە لە ناو کتێبەکانەوە بۆ ناو واقیعی ژیان.
جگە لە لایەنی زانستی، ئێمە گرنگییەکی بێوێنە بە پەرەپێدانی کەسایەتی و لایەنی مرۆیی قوتابیان دەدەین. لە ڕێگەی وۆرک شۆپەکانی وتاردان، کاری خۆبەخشی، و پڕۆژە ژینگەییەکان، قوتابیانی ئێمە فێر دەبن کە چۆن ببنە تاکێکی بەرپرسیار و کاریگەر لە ناو کۆمەڵگەدا. وەرزش و هونەریش پایەیەکی تری ئەم فەلسەفەیەن بۆ دروستکردنی هاوسەنگی لە نێوان جەستە و ڕۆحی قوتابیاندا.
(وێنەی پانۆرامای چالاکییەکانی گەشە)
بەڵێنی ئێمە بۆ داهاتوو
بەڵێننامەی ئایندەسازی: مانیفێستۆی گەشە بەرەو ئاسۆیەکی گەردونی
لە دامەزراوەی پەروەردەیی گەشە، ئێمە بڕوامان وایە کە "گەشەکردن" تەنها پڕۆسەیەکی فیزیکی یان فراوانبوونێکی ئەندازەیی نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی (Existential) یان بوونیی تاکی کوردە بەرەو لووتکەی مەعریفە. بەڵێنی ئێمە بۆ داهاتوو، پەیماننامەیەکی نوێیە لە نێوان زانست و ژیاندا، کە لەسەر ئەم سێ ڕەهەندە فەلسەفی و زانستییە بونیاد نراوە:
١. فەلسەفەی مرۆڤدۆستی (Humanistic Dignity):
لای ئێمە، مرۆڤ "ئامراز" نییە بۆ پڕکردنەوەی کورسییەکانی خوێندن، بەڵکو "چەق و ئامانجی" باڵایە. ئێمە پابەندین بە پاراستنی شکۆی تاکەکەس و گۆڕینی هەر قوتابییەک بۆ سوژەیەکی (Subject) بیرکەرەوە و ئازاد. ڕێزگرتن لە مرۆڤ لای ئێمە، ڕێزگرتنە لەو پوتێنشیاڵە بێ سنوورەی کە خودا لە مێشکی هەر مرۆڤێکدا چاندوویەتی.
٢. پیرۆزیی ئیپستمۆلۆژی و زانست (Epistemic Sanctity):
زانست لای ئێمە تەنها کۆمەڵێک تیۆریی ناو کتێبەکان نییە، بەڵکو تیشکێکی زیندووی (Dynamic) گۆڕانکارییە. ئێمە مامەڵە لەگەڵ زانست دەکەین وەک "هەقیقەتێکی پیرۆز" کە دەبێت بەوپەڕی دەستپاکییەوە بگوێزرێتەوە. ئەرکی ئێمە تەنها فێرکردن نییە، بەڵکو "ئەندازیاریکردنی عەقڵە" بە جۆرێک کە قوتابی توانای شیکردنەوە و دۆزینەوەی چارەسەری هەبێت بۆ ئاڵۆزترین کێشەکانی ژیان.
٣. ئۆنتۆلۆژیای شوناس و نیشتمان (Ontology of Identity):
ئێمە بڕوامان وایە مرۆڤ کاتێک دەتوانێت گەردونی بێت، کە لە "ڕەگ و ڕیشەی" خۆی تێگەیشتبێت. پاراستنی زمانی دایک و شوناسی نیشتمانی لای گەشە، تەنها هەستێکی نەتەوەیی نییە، بەڵکو زەروورەتێکی زانستییە بۆ بونیادنانی کەسایەتییەکی هاوسەنگ. ئێمە نەوەیەک پێدەگەیەنین کە بە "زمانی جیهان" دەخوێنێت، بەڵام بە "هەناسەی نیشتمان" بیر دەکاتەوە.
بەرەو گۆڕانکاریی ڕیشەیی:
میدیای گەشە و ناوەندەکانی ئێمە لێرەن بۆ ئەوەی پەیامێکی ڕوون بگەیەنن: ئێمە لێرە نین بۆ "فرۆشتنی بڕوانامە"، چونکە بڕوانامە تەنها پەڕەیەکە؛ ئێمە لێرەین بۆ "بەخشینی هێز". ئێمە "گۆڕانکاری" بەرهەم دەهێنین. هەر قوتابییەک کە لێرە دەردەچێت، دەبێت ببێتە بڵێسەیەک لە زانست و خشتێک لە بونیادنانی شارستانییەتێکی مۆدێرن لەم خاکەدا.
گەشە؛ مێژوویەک لە متمانەی بێدرز، ئیمپراتۆریەتێکی جێگیر لە زانست.
ئامادەکردنی: کوردستان ئەحمەد
بەڕێوەبەری بەشی میدیای گەشە
